Vergiftigingen & overdosis
Inleiding
Een vergiftiging is een toestand ontstaan door het binnendringen
van een giftige stof in het lichaam of door een ophoping van een
door het lichaam zelf in grote hoeveelheden geproduceerde schadelijke
stof.
Het
woord vergift is moeilijk te omschrijven omdat er geen stoffen bestaan
die in elke hoeveelheid en in alle omstandigheden vergiftiging kunnen
veroorzaken. Sommige stoffen berokkenen in kleine hoeveelheden geen
schade aan het organisme of hebben bij bepaalde ziekten zelfs een
genezende werking, terwijl grotere hoeveelheden van dezelfde stof
soms drastische gevolgen hebben.
Het
woord ‘vergift' is met andere woorden niet los te koppelen
van het begrip ‘dosis', de toegediende of ingenomen hoeveelheid.
Afhankelijk van de dosis kan een zelfde product beschouwd worden
als geneesmiddel of als vergift.
De
dosis
De belangrijkste factor bij het beoordelen van de giftigheid van
een product is de dosis. Herhaalde kleine hoeveelheden geven meestal
een geheel ander vergiftigingsbeeld dan een grote dosis in een keer.
Deze laatste kan, wanneer ze groot genoeg is, in kortere of langere
tijd de dood ten gevolge hebben. De dosis van producten die met
een geneeskundig doel worden aangewend is vermeld in de geneesmiddelengids,
hetzij als maximale dosis in een keer, hetzij als maximale dosis
per 24 uur.
Giftige
en dodelijke dosis
De giftige dosis is de hoeveelheid waarbij de eigen giftige werking
van een product gaat blijken. De dodelijke dosis is de kleinste
hoeveelheid die in staat is de dood te veroorzaken bij een volwassen
persoon.
Vergiftigingen
& overdosis in relatie tot zelfbeschadiging
Er is onduidelijkheid over de interpretatie van zelfbeschadiging
in relatie tot vergiftigingen en overdoseringen. Is zelfbeschadiging
nu hetzelfde als het nemen van vergift of overdosis? Was de intentie
van de zelfbeschadiging alleen het lichaam schade toebrengen zonder
er dood aan te gaan of was dit juist wel de bedoeling? Of, was vergif
of een overdosis innemen alleen maar bedoeld om even ‘rust’
te krijgen en een tijdelijke ‘ontsnappingspoging’ uit
de moeilijke situatie waarin je je op dat moment bevindt? Op deze
vragen bestaat er geen eenduidig antwoord. In alle gevallen kan
wel gesteld worden dat het om zelfbeschadigend gedrag gaat al dan
niet met de bedoeling om daaraan te overlijden.
Giftige
werking en factoren
Factoren die de giftige werking van een product mede bepalen zijn:
- Lichaamsgewicht
en –grootte
-
Leeftijd
-
Ouderdom
-
Geslacht
-
Overgevoeligheid
-
Gewenning
-
Gezondheidstoestand
-
Stapeling van het vergift, dit komt voor bij chronische vergiftigingen
-
Versterking door andere stoffen
-
Schadelijkheid van het vergift
-
Inwerktijd van het vergift
-
De wijze van inname of toediening, bijvoorbeeld via de mond, inspuiting
via de ader of in de spier
Vergif
kan in verschillende vormen voorkomen
- In
vaste vorm
-
In vloeibare vorm
-
In gas- en damp vorm
Route
opname giftige stoffen
Giftige stoffen kunnen op verschillende manieren in het lichaam
opgenomen worden, zoals:
- Via
het spijsverteringskanaal
-
Via de ademweg
-
Via de huid
-
Via de ogen
-
Langs een andere weg dan het darmkanaal, bijvoorbeeld: injecties
in de spier of via het infuus
-
Overig
Eerste
Hulp
Er zijn veel manieren om jezelf te vergiftigen:
1.
Via het spijsverteringskanaal;
2. Via de ademweg;
3. Via de huid.
Via
het spijsverteringskanaal
Bijtende stoffen: Dit zijn bijvoorbeeld ammonia, toiletreiniger
en ontstoppers. Bij inname van een bijtende stof ontstaat er een
pijnlijke beschadiging van de slijmvliezen.
- In
dit geval moet je TWEE GLAZEN WATER DRINKEN om de stof te verdunnen
-
Ga NIET BRAKEN, want dit zorgt voor een dubbele beschadiging
-
Neem zo snel mogelijk contact op met een arts
Petroleumproducten:
Dit zijn bijvoorbeeld lampolie, terpentine en meubelolie. Bij inname
van één van deze producten bestaat de kans dat er
een chemische longontsteking optreedt, dit komt doordat de stoffen
zeer snel verdampen.
- GA
NIET BRAKEN
-
Neem zo snel mogelijk contact op met een arts
Niet-bijtende
stoffen: Hieronder vallen medicijnen, planten, paddestoelen
en bestrijdingsmiddelen.
- Bij
inname van één van deze stoffen moet er zo snel
mogelijk GEBRAAKT worden. Hoe eerder er gebraakt wordt hoe kleiner
de kans dat het lichaam de schadelijke stof opneemt
-
GA NIET DRINKEN want dit zorgt ervoor dat de giftige stof opgenomen
wordt in het lichaam
-
Waarschuw een arts
Via
de ademweg
Gassen en dampen met een prikkelde werking op de slijmvliezen
van de ademweg en de longen: voorbeelden hiervan zijn ammoniadampen
en chloorgas. Bij het inademen van deze gassen ontstaat er een prikkelhoest,
pijn bij zuchten en kortademigheid.
- Ga
naar inademing naar buiten, om zodoende frisse lucht te krijgen
en zorg voor deskundige hulp
Gassen
en dampen die pas na opname in het bloed hun werking hebben: voorbeeld
hiervan is koolmonoxide. Deze vergiftiging uit zich door een stoornis
in het bewustzijn, dikwijls voorafgegaan door hoofdpijn en misselijkheid.
- Zorg
voor voldoende frisse lucht en deskundige hulp
Via
de huid
Stoffen met schadelijke effecten op de huid zijn: zuren en logen.
Deze stoffen veroorzaken een chemische verbranding van de huid.
- Verwijder
kleding en spoel tenminste 30 minuten het verbrande lichaamsdeel
-
Dek de wond wonden af en zorg dat het slachtoffer zo snel mogelijk
in het ziekenhuis komt
Stoffen
die door de huid worden opgenomen zijn: chemicaliën
waaronder landbouwgif. Deze stoffen veroorzaken een verlamming van
de spieren. Hierdoor kunnen ernstige ademhalingsproblemen ontstaan.
De behandeling van deze slachtoffers is hetzelfde als hierboven.
Vergiftigingsverschijnselen
De vergiftigingsverschijnselen variëren zeer sterk, afhankelijk
van de vergiftigingsgraad. Men maakt een onderscheid tussen acute,
peracute, subacute, chronische en subchronische vergiftiging. Acuut
betekend plotseling optredend, per versterkt dit en sub verzwakt
dit begrip; chronisch betekent langzaam ontstaand, subchronisch
is zeer langdurig bestaand.
Peracute
vergiftiging
Bij de peracute vergiftiging treden in de praktijk geen vergiftigingsverschijnselen
op omdat de dood nagenoeg onmiddellijk volgt. Ook bij een acute
vergiftiging wordt de oorzaak nog direct in verband gebracht met
de verschijnselen.
Subacute
vergiftiging
Bij een subacute vergiftiging kan het korte tijd duren voordat zich
verschijnselen voordoen en bij de chronische vergiftiging is langdurig
contact met het vergift nodig voordat een vergiftiging ontstaat.
Chronische
vergiftiging
De verschijnselen van een subchronische vergiftiging zijn meestal
weinig specifiek, zoals vermoeidheid door zenuwzwakte, zuurstofgebrek,
hoofdpijn en andere. Deze verschijnselen komen bij veel ziektetoestanden
voor en wijzen niet direct op een mogelijke vergiftiging. Tussen
de acute, subacute en chronische vorm bestaan doorgaans grote verschillen.
Behandeling
De behandeling van vergiftigingsverschijnselen kan worden herleid
tot twee punten:
- Het
toepassen van de juiste technieken om een snelle verwijdering
van het vergift uit het organisme te bewerkstelligen en voor zover
mogelijk het vergift te neutraliseren;
-
Het bestrijden van een aantal stoornissen van de lichaamsfuncties,
die een rechtstreeks gevolg zijn van de vergiftiging (ademhalingsstoornissen,
stoornissen van het zenuwstelsel, en andere).
De
verwijdering uit het spijsverteringskanaal kan gebeuren door maagspoeling
(voor zover nog vergift in de maag aanwezig is), door braken, door
het innemen van absorberende stoffen (actieve kool, looizuur) en
door het verwijderen van het vergift uit de darm (lavement of klysma,
ingebracht door de anus en middelen om de stoelgang te bevorderen,
zogenoemde laxantia of purgeermiddelen).
Verwijdering
door de longen is alleen toe te passen bij vluchtige vergiften die
bij grote hoeveelheden in de longen zuurstofgebrek of zelfs afwezigheid
van zuurstof kunnen veroorzaken. De behandeling komt neer op een
toediening van zuurstof onder druk.
Verwijdering
via de nieren kan worden bevorderd, mits de nieren normaal werken,
door vermeerdering van de gevormde hoeveelheid urine (drinken van
veel water, het geven van plaspillen, inspuiting van glucose in
een ader). De anti-giftwerking van melk is te herleiden tot het
bevorderen van de urinevorming.
In
geval van zure organische vergiften (salicylaten, barbituraten en
andere) biedt alkaliniseren van bloed en urine bijkomstige voordelen
(inspuiten en inbrengen van natrium-carbonaatoplossing).
Ten
slotte bestaan ook nog bloedzuiveringstechnieken die buiten de nieren
om verlopen, zoals het aftappen, zuiveren en terugvoeren van het
bloed, de kunstnier en de bevordering van vochtafscheiding (en aftappen
daarvan) via het buikvlies (peritoneale dialyse).
Als
bijzonder geval van eliminatie kan de verwijdering van de bijtende
vergiften op huid en slijmvliezen worden beschouwd. Meestal zijn
dit sterke alkaliën (natrium- of kaliumhydroxide, ammonia)
of sterke zuren (zwavelzuur, salpeterzuur, chloorwaterstof, 4fenol)
die vernielend op het huidweefsel inwerken.
De
behandeling komt neer op overvloedig afspoelen met gezuiverd water,
gevolgd door een wassing met een oplossing van natriumbicarbonaat
in het geval van zuren of met verdund azijnzuur in geval van bijtende
alkaliën).
Bij
de neutralisatiemethoden onderscheidt men de antigiften (antagonisten)
die zekere schadelijke effecten van een vergift kunnen uitschakelen
en complexerende stoffen die met giftige metalen verbindingen vormen
die goed oplosbaar zijn in water, en daardoor gemakkelijk worden
uitgescheiden.
Voorbeelden
van antagonisten zijn:
- Vitamine
K voor cumarinederivaten
-
Strychnine voor barbituraten
-
Piridine-aldoxine voor thiofosforzuurbestrijdingsmiddelen
-
Alkylnormorfine voor morfine.
Als
complexerende stoffen zijn vooral bekend:
- Dimercaprol
(BAL) voor arseen
-
Ethyleendiaminetetra-acetaat voor lood en cadmium
-
Penicillamine voor koper.
Gifwijzer
Voor meer informatie is er in de apotheek de gifwijzer te koop.
Top
|