Snijwonden

• Inleiding
• Snijwonden in relatie tot zelfbeschadiging
• Oorzaken
• Symptomen/kenmerken
• Diagnostiek
• Eerste Hulp
• Behandeling
• Behandeling door jezelf
• Behandeling door zowel jezelf als door een arts
• Behandeling door uitsluitend een arts
• Medische handelingen door arts
• De kosten

Inleiding
Snijwonden bestaan er in allerlei soorten, maten en dieptes. Het kan zijn dat alleen de hoornlaag van de huid beschadigd is, dit heet dan een ‘kraswond’, dat er door alle lagen van de huid gesneden is of dat de onderliggende structuren zijn geraakt zoals; pezen, spieren en zenuwen. De diepte van de wond, het voorwerp waarmee er gesneden is en of het voorwerp schoon was kunnen bepalend zijn voor de behandeling.

Snijwonden in relatie tot zelfbeschadiging
Het jezelf toebrengen van snijwonden is de meest bekende en de meest voorkomende methode van zelfbeschadiging in Nederland. Het staat ook op de eerste plaats. Officiële cijfers ontbreken nog in Nerderland.

In de Verenigde Staten, is een demografisch onderzoek gedaan naar zelfbeschadiging. Dit onderzoek liet eveneens de cijfers zien van de methoden die werden toegepast.

Snijwonden: 72%
Brandwonden: 35%
Jezelf slaan: 30%
Het zelf stagneren van de wondgenezing: 22%
Je haar uittrekken: 10%
Het zelf breken van je botten: 8%
Meerdere methoden: 78% (inclusief bovenstaande methoden)

Oorzaken
Snijwonden kunnen ontstaan door bijvoorbeeld: een (scheer)mes of glas.

Symptomen/kenmerken
De symptomen van een wond zijn:

• De huid is beschadigd
• Er is (veel) bloedverlies (stootsgewijs of gelijkmatig) zichtbaar
• Het slachtoffer heeft pijn

Diagnostiek
Om de diepte van een snijwond goed te kunnen bepalen kun je een aantal testjes zelf doen en/of overlaten aan een arts.

• Kijk goed naar de wondranden. Wijken de wondranden heel erg of liggen de wondranden nog netjes naast elkaar
• Kijk of je ook andere huidlagen kunt zien, zoals vetweefsel. Vetweefsel kun je herkennen aan de gele kleur
• Kijk of het erg bloed en of het ritmisch naar buiten stroomt. Wanneer het ritmisch naar buiten stroomt kun je ervan uitgaan dat je een slagader hebt geraakt
• Kijk of je functie- en krachtverlies hebt
• Voel of de streek rond de wond gevoelloos of verdoofd is

Eerste Hulp
Afhankelijk van de ernst van de wond kun je jezelf Eerste hulp verlenen (bij eenvoudige wonden) of dit overlaten aan anderen (bij ernstige wonden).

Te verrichten Eerste hulp handelingen:

• Laat het slachtoffer bij voorkeur liggen
• Breng zover mogelijk het gewonde lichaamsdeel omhoog
• Stelp de bloeding door directe druk op de wond uit te oefenen
• Bel 112 bij niet te stelpen bloedingen

Het doel van de Eerste hulp:

• Voorkomen van besmetting
• Voorkomen van infectie
• Verder bloedverlies voorkomen
• Genezing van de wond in een zo kort mogelijke tijd met zo min mogelijk restverschijnselen (littekenvorming) bewerkstelligen

Behandeling
Het zal van het soort (ernst) van de wond afhangen of je de behandeling zelf kunt doen of dat je dit maar beter kunt overlaten aan een arts.

De behandeling van de soort snijwond kan dus gedaan worden door:

• Jezelf
• Door zowel jezelf als door een arts
• Door uitsluitend een arts

Behandeling door jezelf
Doorgaans kun je de huis-, tuin- en keuken snijwonden goed zelf behandelen. Sommige wonden blijven dichtkleven nadat ze even dichtgedrukt worden terwijl andere wonden die bijvoorbeeld wijken of waar spanning op staat andere hulpmiddelen nodig hebben. Wanneer je de wond zelf gaat behandelen moet je dit volgens de volgende stappen doen:

• De wond even een paar tellen goed laten doorbloeden
• De wond vervolgens goed schoonspoelen met lauw water, om zo veel mogelijk vuil te verwijderen. Als dit niet mogelijk is, kun je de wond het beste schoon deppen met een natte, schone en gestreken theedoek of met een steriel gaasje
• Een kleine ondiepe wond waarbij de wondranden aan elkaar liggen, mag je zelf behandelen. Dit kun je doen door de wondranden te ontsmetten met desinfecterende vloeistof (sterilon of chloorhexidine-oplossing). Deze middelen zijn verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Daarna kun je de wond afdekken met een pleister of met wondfolie (ook verkrijgbaar bij de apotheek)
• De wond rust geven

Omdat een wond toch zeker een paar weken de tijd nodig heeft om te genezen, moet je bedacht zijn op kruisbesmetting, bijvoorbeeld: niet eerst je haar en dan je wond aanraken. Let op vieze nagels, zeker op lange nagels. Dus altijd goed je handen wassen voor je de wond verzorgt. Producten waar je je handen goed mee kunt schoonmaken zijn:

• Seba-med
• Dermolin
• Unicura
• Sterillium desinfectielotion, op doktersrecept verkrijgbaar

Behandeling door zowel jezelf als door een arts
Hulpmiddelen om de wond goed te laten helen:

• Zwaluwstaartjes
• Steri-strips
• Wondlijm (Dit is verkrijgbaar in sommige drogisterijen)

Zwaluwstaartjes
Bij kleine wondjes kunnen de wondranden ook bij elkaar gebracht worden, door een aantal smalle strakke pleisters dwars over de wondranden te plakken. Deze pleisters worden zwaluwstaartjes genoemd. Ze worden nogal eens gebruikt bij kleine wondjes in het gezicht, omdat hierbij weinig aan de wondranden wordt getrokken.

Steri-strips
Het aanleggen van steri-strips gaat als volgt:

• Reinig en ontsmet de wond
• Droog de huid rond de wond goed af
• Vouw de kaart op de geperforeerde lijn en verwijder de schutstrook (bovenste reepje). Trek de strips één voor één los
• Breng de wondranden bij elkaar en breng vanaf één zijde de strip spanningsvrij aan
• Laat voldoende ruimte tussen de strips zodat wondvocht weg kan lekken
• Vervolgens dek je wond af
• Laat de strip zes dagen zitten

Als je alleen bent kun je in principe bovenstaande aanwijzingen volgen, alleen moet je dan voordat je de wondranden tegen elkaar brengt eerst één zijde van de strip vastplakken.

Wondlijm
Bij kleine wondjes kunnen de wondranden ook naar elkaar gebracht worden, door ze vast te plakken met wondlijm. Een voordeel van wondlijm is dat de huid rondom de wond niet verdoofd hoeft te worden. Ook ontstaan er geen littekentjes als gevolg van de hechtdraad zelf.

Het gebruik van wondlijm gaat als volgt:

• Reinig en ontsmet de wond
• Droog de huid rond de wond goed af
• Bedek de wond met een vloeibaar laagje. Enige tijd laten drogen. Een soepele en transparante film vormt zich binnen twee minuten
• De wondlijm wordt soms gecombineerd met steri-strips
• De wondlijm kan na verloop van tijd grijs kleuren, omdat het effectief vuil buitensluit
• Na enige tijd verdwijnt de wondlijm geleidelijk
• De eerste vier dagen geen water op laten komen

Behandeling door uitsluitend een arts
De soorten snijwonden die zeker gezien moeten worden door een arts zijn:

• Wonden die na 10 minuten dichtdrukken nog niet gestopt zijn met bloeden
• Wonden waarbij je een (slag)ader hebt geraakt. Een slagaderlijke bloeding kun je herkennen aan het ritmisch uit de wond stromen van het bloed
• Wonden waarbij je een pees of spier hebt geraakt. Dit uit zich in functie- of krachtverlies
• Wonden die dieper zijn dan 3 mm. Wanneer een wond erg diep is kun je andere huidlagen zien en soms vetweefsel. Vetweefsel kun je herkennen aan de gele kleur
• Wonden die langer zijn dan 2 cm
• Wonden die zich bevinden op de handen, in het gezicht, op de voeten en op de genitalia
• Wonden die zich bevinden in de mond
• Wonden die zich op een andere plaats van het lichaam bevinden en waarvan de wond wijkt. Met wijken wordt bedoeld, dat de wondranden wijd uit elkaar staan
• Wonden waar veel spanning op de wondranden staan, zoals op een gewricht
• Wonden die veroorzaakt zijn door glasscherven. Het kan voorkomen dat er nog glasresten in de wond zitten
• Wonden met rode randen die op een ontsteking wijzen en wonden waaruit pus komt
• Wonden van waaruit zich rode strepen ontwikkelen
• Bij verschijnselen van shock
• Wanneer de streek rond de wond gevoelloos lijkt te worden of wanneer er een verdoofd gevoel lijkt te ontstaan
• Wanneer de dagen erna, nadat je je wond zelf verzorgd hebt, een ontsteking ontstaat. Een ontsteking kun je herkennen aan de volgende symptomen: pijn, warmte, zwelling, roodheid en functieverlies
• Wanneer er koorts ontstaat enige tijd nadat de wond veroorzaakt werd
• Wanneer de wond de bewegingsvrijheid begint te hinderen

Medische handelingen door arts
Nadat de arts de wond heeft beoordeeld, kan hij overgaan tot:

• Hechten
• Nieten
• Het aanbrengen van een drain tijdens het hechten
• Een tetanus injectie wanneer het gebruikte voorwerp niet schoon was
• Diepe glaswonden worden in sommige gevallen met behulp van Röntgenstralen nog gecontroleerd op achterblijvende glasscherven

Voordat je naar een arts gaat moet je de wond wel afdekken met een steriel gaasje, dit zorgt ervoor dat er geen vuil in de wond kan komen. Doe op snijwonden nooit Betadine. Betadine droogt namelijk de wondranden uit waardoor de wond niet mooi zal genezen en de kans bestaat op wildvleesgroei waardoor de arts de wond minder goed kan beoordelen.

Hechten
Wanneer een wond groot is en de wondranden ver uit elkaar liggen, kunnen er problemen ontstaan met de genezing. Het bloeden duurt langer en de genezing is langzamer, wat de kans op infecties vergroot. Verder moet er veel littekenweefsel gevormd worden om de afstand tussen de wondranden te overbruggen. De vorming van dit littekenweefsel veroorzaakt vaak grote littekens. Bij een hechting, worden de wondranden naar elkaar gebracht, waardoor de wond sneller en mooier geneest.

Toch kunnen niet alle wonden gehecht worden, zoals bij wonden waarin zich veel bacteriën bevinden. Door te hechten raken de bacteriën opgesloten in de wond en kan er infectie ontstaan. Dit kan het geval zijn bij wonden die ouder zijn dan 6 uur. Deze wonden worden opengelaten en moeten spontaan genezen. Soms is het mogelijk de oude wondranden weg te snijden en de wond vervolgens goed te reinigen. Zo ontstaat een verse wond, die wel gehecht mag worden.

Waar kun je terecht?
Kleinere wonden kunnen door je huisarts gehecht worden: grotere wonden worden meestal gehecht in het ziekenhuis. De hechting kan worden uitgevoerd door de chirurg, de spoedeisende hulparts, de arts-assistent of de co-assistent (onder toezicht).

Hoe gaat het in zijn werk?
Meestal lig je tijdens het hechten op een behandeltafel. Het hechten verloopt in een aantal stappen. Deze stappen zullen hieronder besproken worden.

Ontsmetting
De huid rondom de wond wordt ontsmet met een ontsmettingsmiddel, bijvoorbeeld jodium of alcohol. Geef tijdig aan dat je allergisch bent voor jodium.

Verdoving
Als het nodig is om meer dan één hechting te zetten, zal de huid rondom de wond met een injectie verdoofd worden. Deze prik kan pijnlijk zijn. De pijn is echter snel voorbij, want na enkele minuten begint de verdoving te werken.

Afdekking
Het te hechten lichaamsdeel wordt afgedekt met een steriele doek. De arts zal zorgen dat er een goede lamp op het te hechten lichaamsdeel wordt gericht, zodat hij of zij goed kan zien wat hij doet. Het is belangrijk dat je hierbij stil blijft liggen.

Hechting
Het hechten gebeurt meestal met naald en draad. Er bestaan hechtingdraad die oplosbaar is en die gebruikt wordt bij diepe wonden waar ook de onderliggende huidlagen gehecht moeten worden, en niet-oplosbare hechtingen die bij minder diepe wonden gebruikt worden. Als de verdoving goed is ingewerkt, voel je geen pijn meer tijdens het hechten. Wel kun je het trekken van de huid blijven voelen.

De arts zet de wondranden met naald en draad aan elkaar. Het is belangrijk dat de hechtingen niet te los en niet te strak zitten. Hechten moet precies gebeuren. Afhankelijk van de hoeveelheid hechtingen, zal het hechten enkele minuten tot een uur in beslag nemen. Een ander manier van hechten is om kleine steekjes in de huid te maken, parallel aan de wondranden. De arts zal bekijken welk soort hechting het meest geschikt is voor je wond.

Bescherming
Wanneer alle hechtingen gezet zijn, wordt er meestal een drukverband over de wond aangebracht om de wond te beschermen en ervoor te zorgen dat de wond niet weer gaat bloeden of door gaat lekken.

Instructies na het hechten
De plaats waar de wond zich bevindt, kun je het beste hoog houden. Een verse, grote wond is vaak nog pijnlijk en kan heftig gaan kloppen en opzwellen. Door de plaats van de wond hoog te houden, kun je deze verschijnselen verminderen. Bij een wond aan de arm kun je je arm op een kussen leggen. Tijdens het lopen kun je je arm in een mitella houden. Een wond aan het been kun je hoog leggen, door het been op een stoel te leggen. Een wond aan het gezicht kun je vanzelfsprekend niet hoog leggen. Bij kleinewonden is hoog leggen niet altijd nodig.

Het is belangrijk om de wond droog te houden. Als je gaat douchen kun je het beste iets om de wond wikkelen, waardoor deze niet nat kan worden. Als dat niet goed mogelijk is, kun je beter het douchen laten en je wassen aan de wastafel. Zwemmen met een wond is dus uit den boze.

Ook is het belangrijk om de wond schoon te houden. Als het drukverband over de wond erg vies is geworden, kun je beter een nieuw drukverband aanleggen. Zorg ervoor dat de omgeving van de wond schoon blijft.

Wanneer worden hechtingen verwijderd?
Afhankelijk van de plaats van de hechtingen, worden de hechtingen na 5,7 of 10 dagen verwijderd. Het verwijderen van de hechtingen gebeurd met behulp van een hechting verwijder mesje, ook wel ‘stitch-cutter’ genoemd. Als een hechting voor die tijd irriteert of een ontsteking van de huid veroorzaakt, kan het nodig zijn om de hechting eerder te verwijderen. Als er gehecht is met oplosbaar materiaal hoeven de hechtingen niet verwijderd te worden. Na het verwijderen van de hechtingen, ziet de huid ter plaatste van de wond nog rood en gezwollen. Sommige mensen houden een opvallend litteken over. Er zijn bovendien littekentjes te zien op de plaats waar de hechtdraad door de huid is gegaan. Die vooral duidelijk zijn als de hechtingen dwars op de wondranden zij gezet. In de loop van de weken na de verwijdering van de hechtingen, kan het litteken nog dikker en roder worden. Ook kan de plaats van de wond gaan jeuken. In de maanden erna zal het litteken geleidelijk verbleken en blijft uiteindelijk slechts een wit streepje zichtbaar. Het is raadzaam om je huid in te smeren met crème deze helpen de huid soepel te houden.

Welke problemen kunnen zich voordoen?
Bij sommige mensen ontstaan problemen naar aanleiding van het hechten van hun wond. Wanneer je te maken krijgt met een van deze onderstaande problemen, dan is het belangrijk om opnieuw naar de (huis)arts te gaan.

Infectie
Aangezien de huid open en beschadigd is bij een wond, kunnen bacteriën gemakkelijk binnendringen. Deze bacteriën kunnen een infectie van de huid en de weefsels onder de huid, zoals bindweefsel en spieren veroorzaken. Een wondinfectie kun je herkennen aan de roodheid en gezwollenheid van de huid om de wond. De wond wordt pijnlijker en klopt hevig. Ook kan er pus uit de wond komen. Pus is een geel/groene vloeistof. Ook kun je koorts krijgen (boven de 38 graden). Soms is het nodig om de wond open te maken en schoon te maken. Bij een wondinfectie is soms antibiotica nodig.

Mensen met suikerziekte, een slechte doorstroming in de bloedvaten en een verminderde afweer, hebben een grotere kans om een wondinfectie op te lopen.

Openbarsten van de hechtingen
Wanneer er veel druk op de wondranden staat, kunnen de hechtingen de wond soms niet bij elkaar houden. De wond kan openbarsten. Vaak is het dan niet meer mogelijk om de wond opnieuw te hechten. De wond wordt dan opengelaten en moet spontaan aan elkaar groeien. Dit laat meestal een wat breder litteken achter.

Te strakke hechtingen
Wanneer de hechtingen te strak zijn aangelegd, kunnen er problemen ontstaan met de doorbloeding van de wondranden. De wondranden kunnen daardoor niet goed genezen en zullen eerst blauw en later zwart gaan verkleuren. De hechtingen moeten dan verwijderd worden.

Niet genezen van de wond
Bij sommige mensen willen de wondranden maar niet aan elkaar groeien. Dit komt vaker voor bij mensen met suikerziekte, ernstige problemen met de doorbloeding van de wond of een verminderde afweer hebben.

Ook als er nog verontreinigingen (glas, steentjes) in de wond aanwezig zijn, zal de wond moeilijk genezen. De wond zal zorgvuldig onderzocht moeten worden. Daarna zal bekeken moeten worden via welke methode de wond wel kan genezen.

Nieten
Grote wonden waarbij veel spanning op de wondranden staat, kunnen ook aan elkaar gemaakt worden, door hier bepaalde nietjes met een soort nietapparaat in te zetten. Dit gebeurt meestal bij wonden die operatief behandeld worden.

Het aanbrengen van nietjes gebeurt bij grote (snij)wonden en bij huidtransplantaties in geval van derdegraads brandwonden.

Het verwijderen van nietjes gebeurd met een nietjestang.

Het aanbrengen van een drain tijdens het hechten
Drains worden gebruikt om bloed of overtollig weefselvocht uit een wondgebied af te laten lopen en zo de kans op infectie te verkleinen en genezing te bevorderen. De drain wordt over het algemeen tijdens een operatie maar ook bij traumatische wonden, zoals snijwonden, in het wondgebied achtergelaten en met een hechting in de huid gefixeerd om losraken te voorkomen. Drain en opvangzak vormen een gesloten systeem; de drainzak of -pot wordt vervangen wanneer het systeem wordt geopend of als de zak vol raakt.

Voor het afzuigen van wondvocht wordt gebruik gemaakt van een vacuümsysteem of persluchtafzuigsysteem dat aan de drain wordt gekoppeld. Een veel gebruikte drain is de redonsedrain.

N.B.: De redonsedrain dient altijd verwijderd te worden zonder dat er vacuüm op staat; de afvoerslang dient dus altijd afgeklemd te zijn.

Redonsedrain
De redonsedrain bestaat uit een afvoerslang van een geringe diameter die aan het uiteinde een aantal gaatjes heeft. De afvoer wordt over het algemeen onder de huid aangebracht. De afvoerslang wordt aangesloten op een disposable plastic zuigvles (redonfles) waarin een onderdruk bestaat. De zuigfles is voorzien van een schaalverdeling waarop de hoeveelheid wondvocht kan worden afgelezen.

Bij het verwisselen van de redonfles dient de afvoerslang te worden afgeklemd (met de schuifklem of kocher) om infectie te voorkomen. De te verwisselen fles wordt ontkoppeld en de afgeklemde afvoerslang wordt op een nieuwe redonfles aangsloten, waarna de klemmen verwijderd worden. In overleg met en in opdracht van de arts wordt de redonsedrain verwijderd. Het verwijderen van de redonsedrain kan erg pijnlijk zijn.

Met een drain naar huis: instructies voor patiënten

• Meet dagelijks op hetzelfde tijdstip de hoeveelheid vocht die in de drainpot erbij is gekomen. Noteer het aantal cc in een tabel die je vanuit het ziekenhuis meekrijgt
• Controleer of de drainpost nog vacuüm is. Dit is het geval als de rode knop op de drainpot is ingedrukt
• Controleer de insteekopening. Bij lekkage verbinden met absorberend verband
• Neem de ingevulde tabel mee bij een bezoek aan de polikliniek chirurgie

Probleem & oplossing

• Lekkage langs de drain/lekkage van de wond: Verbind met absorberend verband. Neem bij forse lekkage contact op met de polikliniek chirurgie
• Irritatie van insteekopening van de drain of geïnfecteerde wond: Desinfecteer en neem bij verergering of hoge koorts contact op met de polikliniek chirurgie
• Drainpot is niet meer vacuüm of de pot is voor meer dan de helft gevuld: Klem pot én drain af door de witte klemmen dicht te schuiven. Verwijder drainpost en sluit nieuwe pot aan. Schuif de klemmen open
• Drain is logeschoten van de pot: Verwissel drainpot
• Drain ligt eruit: Neem contact op met de polikliniek chirurgie
• Vochtophoping in wondgebied: Neem bij strakke, pijnlijke huid en zeer hinderlijke klachten en/of bewegingsbeperking contact op met de polikliniek chirurgie

Tetanusvaccinatie
Een wond kan besmet zijn met tetanusbacteriën. Dit is vooral het geval wanneer de wond is toegebracht door een dier, wanneer de wond bevuild is met straatvuil, aarde of wanneer het voorwerp waarmee de wond is toegebracht vies was. Als de tetanusbacteriën de kans krijgen om te gaan groeien in de wond, zullen ze een giftige stof aanmaken. Deze stof geeft spierverkrampingen die levensgevaarlijk kunnen zijn.

In Nederland worden alle kinderen op de leeftijd van 2, 3, 4 en 11 maanden, 4 jaar en 9 jaar gevaccineerd tegen tetanus. Een tetanusinjectie moet in onderstaande gevallen herhaald worden:

• Als je korter dan een jaar geleden de laatste tetanusinjectie hebt gehad, hoef je nu niet meer gevaccineerd te worden
• Als je langer dan een jaar, maar korter dan vijftien jaar geleden een tetanusinjectie hebt gehad, krijg je een herhalingsinjectie
• Als je langer dan vijftien jaar geleden een tetanusinjectie hebt gehad, zul je opnieuw ingeënt moeten worden. Je krijgt dan twee tetanusinjecties en moet na een maand en een half jaar nog een tetanusinjectie laten zetten

Röntgen onderzoek
Diepe glaswonden worden in sommige gevallen nog met behulp van Röntgenstralen gecontroleerd op achterblijvende glasscherven

De kosten
De kosten van verbandmiddelen worden in sommige aanvullende verzekeringen gedekt. Je kunt dit checken in de polisvoorwaarden.

Top