Shock
Inleiding
Een shock is een levensbedreigende toestand waarbij de druk in de
bloedvaten te laag is om de vitale lichaamsfuncties in stand te
houden. De toestand van verlaagde bloeddruk duurt veel langer dan
bij gewoon flauwvallen. Door de extreem lage bloeddruk worden bepaalde
cellen niet voorzien van voldoende bloed. Dit kan leiden tot het
snel afsterven van die cellen.
Shock
in relatie tot zelfbeschadiging
Wanneer je jezelf een ernstige snijwond hebt toegebracht waarbij
je een slagader hebt geraakt kan dit leiden tot een shock. Er kan
ook shock ontstaan nadat je jezelf ernstige brandwonden hebt toegebracht.
Het is wel zo dat een shock door direct bloedverlies zoals bij een
snijwond sneller op kan treden dan bij een brandwond. Wanneer je
een brandwond hebt van meer dan 10%, dan is de kans op shock bijzonder
groot. Het gevaar voor shock bestaat niet alleen direct na de verbranding,
maar shock kan enkele uren en soms zelfs dagen na de verbranding
nog optreden. Dit komt omdat brandblaren gepaard gaan met vochtophoping
tussen de opperhuid en de lederhuid. Dit vocht bestaat uit bloedvloeistof
(plasma) en wordt dus onttrokken aan het circulerende vocht in de
bloedbaan.
Soorten
shock
Er bestaan verschillende soorten shock, te weten:
- Cardiogene
shock (bijvoorbeeld na een hartinfarct)
-
Hypovalemische shock (bijvoorbeeld verbloeding (ernstige snijwonden
en brandwonden))
-
Obstructieve shock (bijvoorbeeld na een grote longembolie)
-
Distributieve shock (bijvoorbeeld bloedvergiftiging)
-
Anafylactische shock (overgevoeligheid, bijvoorbeeld wespensteek
Oorzaken
Shock wordt veroorzaakt door een te klein circulerend bloedvolume.
Dit
kan in twee hoofdoorzaken worden uitgesplitst:
- Verlies
van volume;
-
Verlies van circulatie.
Verlies
van volume
- Grote
bloeding
-
Intern (bijvoorbeeld gescheurde milt)
-
Extern (slagaderlijke bloeding)
-
Stuwing van lichaamsvochten in de benen (bijvoorbeeld door lang
stilstaan)
-
Uittreden van vocht
-
Allergische reactie
-
Brandwonden
Verlies
van circulatie
- Hartritme
stoornis
-
Blokkade circulatie
-
Te weinig vochtinname
Symptomen/kenmerken
algemeen
Veel voorkomende kenmerken en symptomen van shock zijn:
- Angstig
verward (duidt al op een minder goede circulatie in de hersenen)
-
Bleke of blauwe huidskleur van de vingers en het gezicht
-
Huid voelt koud en klam aan
-
Lage bloeddruk
-
Versnelde hartslag (de polsslag is bijna niet voelbaar, maar heel
oppervlakkig)
-
Versnelde ademhaling
-
Verminderde urine productie
-
Ingevallen gezicht
Symptomen/kenmerken
per soort shock
Cardiogene
shock
- Kortademigheid
of benauwdheid
- Snel
optredende vermoeiheid
- Hartritme
stoornissen
- Bij
falen van de linker harthelft ontstaat stuwing van vocht in de
longen
- Bij
falen van de rechter harthelft ontstaat stuwing van vocht onder
de huid, vooral rond de enkels
Hypovalemische
shock
- Bleekheid
- Flauwvallen
- Bewusteloosheid
- Slecht
functioneren van alle organen
Obstructieve
shock
- Bleekheid
- Flauwvallen
- Bewusteloosheid
- Slecht
functioneren van alle organen
Anafylactische
shock
- Jeuk
- Opzwellen
van lichaamsdelen. Deze opzwellingen kunnen dusdanige vormen aannemen
dat het slachtoffer moeite krijgt met ademen en zelfs (zonder
deskundige hulp) kan sterven
Eerste
Hulp
Als je ziet dat iemand in een shocktoestand raakt, bel je direct
112. Terwijl je op de ambulance wacht, is het van levensbelang dat
je het volgende doet:
- Verwittig
steeds eerst de hulpdiensten
-
Vermijd drukte, spanning en bruuske bewegingen
-
Breng het slachtoffer in een liggende toestand. Draai het hoofd
opzij, zodat het slachtoffer zijn eigen braaksel niet kan inademen
- Breng
de benen omhoog (uitgezonderd cardiogene shock)
- Breng
bij ernstige ademhalingsmoeilijkheden het bovenlichaam rechtop
-
Voorkom afkoeling met een deken
-
Geef 'nooit' iets te eten of te drinken
-
Probeer het uitwendige bloedverlies te stelpen
-
Praat tegen het slachtoffer. Vraag bijvoorbeeld of hij/zij in
je hand wil knijpen. Dit om te voorkomen dat het slachtoffer buiten
bewustzijn raakt.
-
Laat het slachtoffer niet alleen
Behandeling
algemeen
Doordat er verschillende soorten shocks bestaan is de behandeling
per type shock verschillend. Hoe dan ook, de patiënt moet zo
snel mogelijk worden behandeld. Die behandeling vindt in veel gevallen
plaats op een intensive care afdeling waar de patiënt bewaakt
wordt en de vitale functies, zoals: het bewustzijn, het hartritme
en de ademhaling goed in de gaten worden gehouden en indien noodzakelijk
ondersteund. Daarnaast zal de behandeling bestaan uit; het toedienen
van vocht, het toedienen van medicamenten en soms is er kunstmatige
beademing noodzakelijk.
Behandeling
per soort shock
Cardiogene
shock
- Behandeling
van de oorzaak (indien mogelijk)
- Behandeling
van de verschijnselen met medicijnen
Hypovalemische
shock
- Transfusie
met plasmavervangmiddel
Anafylactische
shock
Zodra
de eerste symptomen van een anafylactische shock zich openbaren
dient er snel gehandeld te worden. Het lichaam reageert vaak zeer
snel op een steek of beet en kan binnen enkele minuten beginnen
met zwellen.
Vaak
zal het slachtoffer weten dat hij of zij allergisch is en daarom
een tegenwerkend medicijn bij zich dragen (adrenaline of epinefrine).
Is dat niet het geval, dan moet er absoluut zo snel mogelijk een
dokter worden gewaarschuwd en het slachtoffer naar het dichts bijzijnde
ziekenhuis worden vervoerd. Ook na het toedienen van adrenaline
moet het slachtoffer naar het ziekenhuis. Dit omdat deze medicijnen
alleen remmend werken.
Top
|