Zelfbeschadiging.info
Een website voor cliŽnten, hulpverleners en belangstellenden
Home Zelfbeschadiging Medisch/EHBO/SEH PatiŽntenrecht Externe bronnen Zelfbeschadiging.info

Infecties & ontstekingen

Inleiding
Het kan voorkomen dat de wondgenezing niet gaat zoals het zou moeten gaan en dat er complicaties optreden. Bekende complicaties kunnen zijn:

  • Infectie & ontsteking algemeen
  • Acute lymfangitis of ontsteking van een of meerdere lymfevaten (bij snijwonden)
  • Sepsis of bloedvergiftiging (bij snijwonden en brandwonden)
  • Streptococcus (bij brandwonden)
  • Staphylococcus aureus (bij brandwonden)
  • Pseudomonas aeruginosa (bij brandwonden)

Infecties en ontstekingen in relatie tot zelfbeschadiging
Het kan voorkomen dat er ondanks een goede wondverzorging toch een infectie en/of ontsteking ontstaat. Ook kan het voorkomen dat de infectie en/of ontsteking door eigen toedoen in stand wordt gehouden. Zo kan de zelfbeschadigings-crisis als het ware nog niet uitgeluwd zijn en blijft de crisis op de achtergrond doorspelen. De zelfbeschadigings-crisis kun je dan vergelijken met een veenbrand. Probeer dan samen met je hulpverlener te onderzoeken waarom je de wondgenezing aan het stagneren bent.

Infectie
Men spreekt over een infectie als een micro-organisme, virus of parasiet in een levend wezen is binnengedrongen en daar schade aanricht. In het ergste geval kan infectie leiden tot de dood van het geïnfecteerde individu. Het micro-organisme wordt bij een infectie ook wel het pathogeen of de ziekteverwekker genoemd. Een infectie heeft vaak een ontsteking tot gevolg.

Infecties kunnen worden onderscheiden in plaatselijke infecties (bijvoorbeeld lokale huidontstekingen uitgaande van haarzakjes) en systematische infecties waarbij het hele organisme ziek wordt (bijvoorbeeld griep).

Ontsteking
Een ontsteking is een reactie van het lichaam op beschadiging van weefsel of op prikkels van buiten. Een ontsteking heeft als doel het verwijderen van schadelijke stoffen en het herstellen van de schade.

Er bestaat wel eens de neiging om ontsteking en infectie door elkaar te halen, maar niet alle infecties gaan gepaard met ontsteking en lang niet alle ontstekingen worden veroorzaakt door infectie.

Oorzaken

Infectie
Een infectie wordt veroorzaakt door ziekteverwekkende stoffen, zoals:

  • Virussen
  • Bacteriën
  • Schimmels
  • Eéncellige eukaryoten
  • Parasieten

Ontsteking
Een ontsteking kan worden veroorzaakt door:

  • Micro-biologische (micro-organisme) prikkel (bacteriën, virussen, schimmels)
  • Chemisch (irriterende stoffen enzovoort)
  • Fysisch (hitte, radioactieve straling, UV-straling enzovoort)
  • Auto-immuun ziekte (bijvoorbeeld reuma) kan voorkomen

Symptomen/kenmerken
Veel voorkomende kenmerken en symptomen van een ontsteking zijn:

  • Pijn
  • Warmte
  • Zwelling
  • Roodheid
  • Functieverlies

Deze vijf kenmerken treden vooral op bij een acute ontsteking en in mindere mate of geheel niet bij een chronische ontsteking. De eerste vorm treedt direct na de beschadiging op en duurt meestal niet langer dan enkele dagen. Wanneer de ontsteking langer duurt door een of andere oorzaak, dan spreekt men van een chronische vorm.

Fasen van ontsteking
Bij een ontsteking kan men een aantal fasen onderscheiden, namelijk:

  • Hyperaemie
  • Exsudatie
  • Infiltratie of diapedese
  • Proliferatie

Hyperaemie
Hyperaemie betekent een versterkte doorbloeding. Een versterkte doorbloeding wordt veroorzaakt door vaatverwijdende stoffen, waarvan histamine en bradykinine de belangrijkste zijn. Er ontstaat een verhoogde doorbloeding in de haarvaten, dit zijn de fijnste vertakkingen van de bloedvaten in je lichaam, doordat de vaatverwijding de stroomsnelheid van het bloed verlaagd. Doordat er meer bloed in het ontstoken gebied komt, zal het weefsel roodgekleurd en warm worden.

Exsudatie
Excudatie betekent het lekken van vocht uit de bloedbaan. Het uitreden van vocht is een gevolg van een verhoogde doorlaatbaarheid van de vaatwand van de haarvaten eveneens onder invloed van histamine en bradykinine. Ook de druk in de haarvaten stijgt waardoor de bloedvaten meer vocht verliezen. Meer weefselvocht betekent dat er een zwelling optreedt bij de ontsteking. Dit heet ontstekingsoedeem.

Infiltratie of diapedese
Bij een ontsteking vindt er onder invloed van allerlei stoffen een afzetting van verschillende typen leucocyten (witte bloedlichaampjes) plaats die enerzijds voor de afbraak van dode cellen en ziekteverwekkers zorgen en anderzijds zorgen voor bescherming van het weefsel. Er is dan sprake van een verhoogde activiteit in de cellen die een verhoogd energieverbruik en warmteproductie in het ontstoken weefsel tot gevolg heeft.

Proliferatie
Met proliferatie wordt het opnieuw aangroeien en herstel van het weefsel bedoeld. Roodheid kan ook in deze fase optreden wanneer onder invloed van groeifactoren, het herstel van de bloedvaatjes in het weefsel plaatsvindt. Hierdoor krijgt het herstellende weefsel, ook wel korrelig weefsel, een rode kleur.

Diagnostiek
Om een wond goed te beoordelen wordt deze gespoeld met fysiologische zoutoplossing. Bepaalde verbanden, onder andere hydrocolloïden en alginaten, versmelten met het wondvocht en kunnen ten onrechte de indruk wekken dat er pus in de wond zit. Deze verbandresten verdwijnen met het spoelen. Pus laat zich zo niet zomaar verwijderen en zal ook na het spoelen in de wond blijven. Na het spoelen neemt men een kweek van de wond af. Een wattenstaafje wordt zo diep mogelijk in de wond gebracht. Daarna wordt het wattenstaafje direct in een luchtdicht kokertje gedaan en wordt vervolgens voor onderzoek naar het laboratorium gestuurd.

Behandeling

Infectie
Infecties kunnen behandeld worden met diverse preparaten, zoals:

  • Systematische antibiotica
  • Systematische antimycotische preparaten
  • Systematische sulfonamiden
  • Antimycobacteriële preparaten
  • Systematische antivirale preparaten
  • Sera en gammaglobuline
  • Vaccins
  • Overige infectiva

Ontsteking
Ontstekingsremmers of anti-inflammatoire preparaten zijn middelen die de effecten van een ontsteking doen verminderen. Ze worden ook wel antiflogistica genoemd. Ontstekingsremmende middelen worden onderscheiden in steroïde- en niet steroïde- ontstekingsremmers.

  • Tot de niet steroïde-ontstekingsremmers behoren: Aspirine, Diclofenac, Fenoprofen, Fenylbutazon, Fluribibrofen, Ibuprofen, Indometacine, Ketoprofen, Nabumeton, Naproxen, Piroxicam, Sulindsac en Tolemtrine
  • Steroïde-ontstekingsremmers zijn onder andere: Prednison, Triamcinolen

Acute lymfangitis of ontsteking van een of meerdere lymfevaten
In de volksmond wordt een bacteriële lymfevat-ontsteking in de vorm van een rood-blauwe streep ook wel ‘bloedvergiftiging’ genoemd. Indien niet behandeld, kan een dergelijke ontsteking in een ‘echte’ bloedvergiftiging overgaan.

De lymfevaten zijn kleine kanalen die lymfe vanuit de lymfeklieren naar de weefsels door het gehele lichaam vervoeren. Streptococcen komen meestal in deze vaten terecht door een schram, een (snij)wond of een infectie van een arm of been. In de betreffende arm of het betreffende been ontstaan onderhuids rode, onregelmatige, warme gevoelige strepen. De strepen strekken zich meestal uit van het geïnfecteerde deel van de huid naar een groep lymfeklieren, bijvoorbeeld in de lies of oksel. De lymfeklieren worden groter en zijn gevoelig.

Oorzaken
Een ontsteking van een of meerdere lymfevaten wordt veroorzaakt door een bacterie te weten, de streptococ. Andere mogelijke oorzaken zijn: infecties van de huid, buik, longen, urinewegen en ingewanden, (sterk) verminderde afweer, operaties, intraveneuze katheterisaties, drainages en niet-steriele injecties in de aderen met drugs.

Symptomen/kenmerken
De symptomen van een ontsteking aan een of meerdere lymfevaten zijn:

  • Bevingen
  • Koude rillingen
  • (Hoge) koorts
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Diarree
  • Gevoel van zwakte
  • Infecties en abcessen (pusophoping) overal in het lichaam, zoals de hersenvliezen, hartzakje, hart-binnenwand, botten en gewrichten

Diagnostiek
Bloedonderzoek kan aantonen dat het aantal witte bloedcellen is toegenomen. Het is meestal onmogelijke om een monster van de ziekteverwekkende micro-organismen te nemen en te kweken in het laboratorium, tenzij ze zich via de bloedsomloop hebben verspreid of kunnen worden afgenomen uit pus of een open wond.

Behandeling
De behandeling bestaat uit het toedienen van antibiotica die staphylococcen en streptococcen bestrijden, zoals Flucloxacilline. De meeste patiënten genezen snel wanneer ze met deze behandeling beginnen.

Sepsis of bloedvergiftiging
Sepsis of bloedvergiftiging is een ernstig, soms dodelijk, verlopend ziektebeeld, dat wordt veroorzaakt door een infectie, meestal door bacteriën of hun producten (toxinen). Als bacteriën uit een ontstekingsgebied (bijvoorbeeld het nierbekken, de long of een (snij)wond) in de bloedbaan terecht komen treedt een heftige ontstekingsreactie in het hele lichaam op.

Belangrijke gevolgen van die ontstekingsreactie zijn onder meer bloeddrukdaling, koorts snelle hartslag enzovoort. Centraal staat ook een vermindering van de doorbloeding van de organen waardoor de toevoer en opname van zuurstof in het gedrang komt. De organen kunnen daardoor beschadigd worden. Als het meerdere organen betreft spreekt men van multi-orgaan falen (ook wel bekend onder de afkorting MOF, of beter MODS (multiple organ dysfunction syndrome)). Soms is de beschadiging van tijdelijke aard, vooral als er tijdig wordt ingegrepen en de toevoer van zuurstof snel wordt hersteld. Helaas kan de orgaanbeschadiging ook definitief worden en dat kan dan uiteindelijk leiden tot de dood.

Bloedvergiftiging kan op alle leeftijden voorkomen maar, zoals dat geldt voor vele ziekten, zijn hele jonge kinderen en oudere mensen en patiënten met een verminderde afweer extra kwetsbaar. Een bekend voorbeeld van bloedvergiftiging is de meningococcensepsis (bloedvergiftiging door de bacterie die ook hersenvliesontsteking (meningitis) veroorzaakt). Zoals bekend sterven soms hele jonge kinderen (eveneens oudere mensen) aan deze ziekte.

Oorzaken
Bloedvergiftiging wordt veroorzaakt door een infectie, meestal door bacteriën of hun producten (toxinen).

Symptomen/kenmerken
De symptomen van een bloedvergiftiging zijn:

  • Hoge koorts
  • Snelle hartslag
  • Snelle ademhaling
  • Koude rillingen
  • Lage bloeddruk
  • Verwardheid
  • Verminderde urineproductie
  • Soms snel uitbreidende bloedingen in de huid

Risicogroepen
Bepaalde groepen zijn extra kwetsbaar voor bloedvergiftiging, namelijk:

  • Kankerpatiënten met name die met chemotherapie zijn behandeld
  • Ouderen, omdat die vaak een minder goed werkend afweersysteem hebben
  • Kinderen onder de 4 jaar
  • Patiënten die net een operatie hebben gehad

Diagnostiek
De diagnostiek vindt plaats aan de hand van een bloedonderzoek.

Behandeling
De patiënt moet zo snel mogelijk worden behandeld. Die behandeling dient in veel gevallen plaats te vinden op een intensive care afdeling en bestaat altijd uit meerdere componenten. Toediening van antibiotica, om de bacteriën te doden; toediening van grote hoeveelheden vocht om de doorbloeding van de organen op peil te houden; toediening van sterk werkende medicamenten die de bloedcirculatie verbeteren. Soms is een operatie nodig om de ontstekingsbron uit het lichaam te verwijderen. Niet zelden moet een patiënt ook kunstmatig te worden beademd omdat de longen zijn aangedaan en/of de ademhalingskracht van patiënt onvoldoende is. De sterfte ten gevolge van een bloedvergiftiging is in de landen met een moderne gezondheidszorg, inclusief goede intensive care voorzieningen, ongeveer 30 tot 40%.

Streptococcus
Deze bacterie is gram-positief en de behandeling dient hierop aangepast te worden door locale therapie met:

  • Fucadine zalf
  • Furacine zalf

Bij hemolytische streptococcen groep A, C of G ook een behandeling met systematische antibiotica, bij voorkeur Penicilline starten.

Staphylococcus aureus
Deze bacterie is gram-positief en de behandeling dient hierop aangepast te worden door locale therapie met:

  • Fucadine zalf
  • Furacine zalf

Pseudomonas aeruginosa
De pseudomonas aeruginosa is herkenbaar aan de geur en groene kleur. Deze bacterie is gram-negatief en behandeling dient hierop aangepast te worden door locale therapie met:

  • Flammazine
  • Operatie

Behoudens de besmetting met hemolytische streptococcen geen antibiotica bij brandwondenbehandeling.

Top

 

"Een van de vele vormen van eenzaamheid is een herinnering hebben en er niet over kunnen praten."

Brigitte Bardot

"Dromen is erg belangrijk. Je kunt alleen iets realiseren als je je er een voorstelling kunt van maken."

George Lucas

"Geluk sluipt naar binnen langs een deur waarvan je niet wist dat je die opengelaten had."

John Barrymore