Infecties & ontstekingen
Inleiding
Het kan voorkomen dat de wondgenezing niet gaat zoals het zou moeten
gaan en dat er complicaties optreden. Bekende complicaties kunnen
zijn:
- Infectie
& ontsteking algemeen
-
Acute lymfangitis of ontsteking van een of meerdere lymfevaten
(bij snijwonden)
-
Sepsis of bloedvergiftiging (bij snijwonden en brandwonden)
- Streptococcus
(bij brandwonden)
- Staphylococcus
aureus (bij brandwonden)
-
Pseudomonas aeruginosa (bij brandwonden)
Infecties
en ontstekingen in relatie tot zelfbeschadiging
Het kan voorkomen dat er ondanks een goede wondverzorging toch een
infectie en/of ontsteking ontstaat. Ook kan het voorkomen dat de
infectie en/of ontsteking door eigen toedoen in stand wordt gehouden.
Zo kan de zelfbeschadigings-crisis als het ware nog niet uitgeluwd
zijn en blijft de crisis op de achtergrond doorspelen. De zelfbeschadigings-crisis
kun je dan vergelijken met een veenbrand. Probeer dan samen met
je hulpverlener te onderzoeken waarom je de wondgenezing aan het
stagneren bent.
Infectie
Men spreekt over een infectie als een micro-organisme, virus of
parasiet in een levend wezen is binnengedrongen en daar schade aanricht.
In het ergste geval kan infectie leiden tot de dood van het geïnfecteerde
individu. Het micro-organisme wordt bij een infectie ook wel het
pathogeen of de ziekteverwekker genoemd. Een infectie heeft vaak
een ontsteking tot gevolg.
Infecties
kunnen worden onderscheiden in plaatselijke infecties (bijvoorbeeld
lokale huidontstekingen uitgaande van haarzakjes) en systematische
infecties waarbij het hele organisme ziek wordt (bijvoorbeeld griep).
Ontsteking
Een ontsteking is een reactie van het lichaam op beschadiging van
weefsel of op prikkels van buiten. Een ontsteking heeft als doel
het verwijderen van schadelijke stoffen en het herstellen van de
schade.
Er
bestaat wel eens de neiging om ontsteking en infectie door elkaar
te halen, maar niet alle infecties gaan gepaard met ontsteking en
lang niet alle ontstekingen worden veroorzaakt door infectie.
Oorzaken
Infectie
Een infectie wordt veroorzaakt door ziekteverwekkende stoffen, zoals:
- Virussen
-
Bacteriën
-
Schimmels
-
Eéncellige eukaryoten
-
Parasieten
Ontsteking
Een ontsteking kan worden veroorzaakt door:
- Micro-biologische
(micro-organisme) prikkel (bacteriën, virussen, schimmels)
- Chemisch
(irriterende stoffen enzovoort)
- Fysisch
(hitte, radioactieve straling, UV-straling enzovoort)
-
Auto-immuun ziekte (bijvoorbeeld reuma) kan voorkomen
Symptomen/kenmerken
Veel voorkomende kenmerken en symptomen van een ontsteking zijn:
- Pijn
-
Warmte
-
Zwelling
-
Roodheid
-
Functieverlies
Deze
vijf kenmerken treden vooral op bij een acute ontsteking en in mindere
mate of geheel niet bij een chronische ontsteking. De eerste vorm
treedt direct na de beschadiging op en duurt meestal niet langer
dan enkele dagen. Wanneer de ontsteking langer duurt door een of
andere oorzaak, dan spreekt men van een chronische vorm.
Fasen van ontsteking
Bij een ontsteking kan men een aantal fasen onderscheiden, namelijk:
- Hyperaemie
-
Exsudatie
-
Infiltratie of diapedese
-
Proliferatie
Hyperaemie
Hyperaemie betekent een versterkte doorbloeding. Een versterkte
doorbloeding wordt veroorzaakt door vaatverwijdende stoffen, waarvan
histamine en bradykinine de belangrijkste zijn. Er ontstaat een
verhoogde doorbloeding in de haarvaten, dit zijn de fijnste vertakkingen
van de bloedvaten in je lichaam, doordat de vaatverwijding de stroomsnelheid
van het bloed verlaagd. Doordat er meer bloed in het ontstoken gebied
komt, zal het weefsel roodgekleurd en warm worden.
Exsudatie
Excudatie betekent het lekken van vocht uit de bloedbaan. Het uitreden
van vocht is een gevolg van een verhoogde doorlaatbaarheid van de
vaatwand van de haarvaten eveneens onder invloed van histamine en
bradykinine. Ook de druk in de haarvaten stijgt waardoor de bloedvaten
meer vocht verliezen. Meer weefselvocht betekent dat er een zwelling
optreedt bij de ontsteking. Dit heet ontstekingsoedeem.
Infiltratie
of diapedese
Bij een ontsteking vindt er onder invloed van allerlei stoffen een
afzetting van verschillende typen leucocyten (witte bloedlichaampjes)
plaats die enerzijds voor de afbraak van dode cellen en ziekteverwekkers
zorgen en anderzijds zorgen voor bescherming van het weefsel. Er
is dan sprake van een verhoogde activiteit in de cellen die een
verhoogd energieverbruik en warmteproductie in het ontstoken weefsel
tot gevolg heeft.
Proliferatie
Met proliferatie wordt het opnieuw aangroeien en herstel van het
weefsel bedoeld. Roodheid kan ook in deze fase optreden wanneer
onder invloed van groeifactoren, het herstel van de bloedvaatjes
in het weefsel plaatsvindt. Hierdoor krijgt het herstellende weefsel,
ook wel korrelig weefsel, een rode kleur.
Diagnostiek
Om een wond goed te beoordelen wordt deze gespoeld met fysiologische
zoutoplossing. Bepaalde verbanden, onder andere hydrocolloïden
en alginaten, versmelten met het wondvocht en kunnen ten onrechte
de indruk wekken dat er pus in de wond zit. Deze verbandresten verdwijnen
met het spoelen. Pus laat zich zo niet zomaar verwijderen en zal
ook na het spoelen in de wond blijven. Na het spoelen neemt men
een kweek van de wond af. Een wattenstaafje wordt zo diep mogelijk
in de wond gebracht. Daarna wordt het wattenstaafje direct in een
luchtdicht kokertje gedaan en wordt vervolgens voor onderzoek naar
het laboratorium gestuurd.
Behandeling
Infectie
Infecties kunnen behandeld worden met diverse preparaten, zoals:
- Systematische
antibiotica
-
Systematische antimycotische preparaten
-
Systematische sulfonamiden
-
Antimycobacteriële preparaten
-
Systematische antivirale preparaten
-
Sera en gammaglobuline
-
Vaccins
-
Overige infectiva
Ontsteking
Ontstekingsremmers of anti-inflammatoire preparaten zijn middelen
die de effecten van een ontsteking doen verminderen. Ze worden ook
wel antiflogistica genoemd. Ontstekingsremmende middelen worden
onderscheiden in steroïde- en niet steroïde- ontstekingsremmers.
- Tot
de niet steroïde-ontstekingsremmers behoren: Aspirine, Diclofenac,
Fenoprofen, Fenylbutazon, Fluribibrofen, Ibuprofen, Indometacine,
Ketoprofen, Nabumeton, Naproxen, Piroxicam, Sulindsac en Tolemtrine
-
Steroïde-ontstekingsremmers zijn onder andere: Prednison,
Triamcinolen
Acute
lymfangitis of ontsteking van een of meerdere lymfevaten
In de volksmond wordt een bacteriële lymfevat-ontsteking in
de vorm van een rood-blauwe streep ook wel ‘bloedvergiftiging’
genoemd. Indien niet behandeld, kan een dergelijke ontsteking in
een ‘echte’ bloedvergiftiging overgaan.
De
lymfevaten zijn kleine kanalen die lymfe vanuit de lymfeklieren
naar de weefsels door het gehele lichaam vervoeren. Streptococcen
komen meestal in deze vaten terecht door een schram, een (snij)wond
of een infectie van een arm of been. In de betreffende arm of het
betreffende been ontstaan onderhuids rode, onregelmatige, warme
gevoelige strepen. De strepen strekken zich meestal uit van het
geïnfecteerde deel van de huid naar een groep lymfeklieren,
bijvoorbeeld in de lies of oksel. De lymfeklieren worden groter
en zijn gevoelig.
Oorzaken
Een ontsteking van een of meerdere lymfevaten wordt veroorzaakt
door een bacterie te weten, de streptococ. Andere mogelijke oorzaken
zijn: infecties van de huid, buik, longen, urinewegen en ingewanden,
(sterk) verminderde afweer, operaties, intraveneuze katheterisaties,
drainages en niet-steriele injecties in de aderen met drugs.
Symptomen/kenmerken
De symptomen van een ontsteking aan een of meerdere lymfevaten zijn:
- Bevingen
-
Koude rillingen
-
(Hoge) koorts
-
Misselijkheid
-
Braken
-
Diarree
-
Gevoel van zwakte
-
Infecties en abcessen (pusophoping) overal in het lichaam, zoals
de hersenvliezen, hartzakje, hart-binnenwand, botten en gewrichten
Diagnostiek
Bloedonderzoek kan aantonen dat het aantal witte bloedcellen is
toegenomen. Het is meestal onmogelijke om een monster van de ziekteverwekkende
micro-organismen te nemen en te kweken in het laboratorium, tenzij
ze zich via de bloedsomloop hebben verspreid of kunnen worden afgenomen
uit pus of een open wond.
Behandeling
De behandeling bestaat uit het toedienen van antibiotica die staphylococcen
en streptococcen bestrijden, zoals Flucloxacilline. De meeste patiënten
genezen snel wanneer ze met deze behandeling beginnen.
Sepsis
of bloedvergiftiging
Sepsis of bloedvergiftiging is een ernstig, soms dodelijk, verlopend
ziektebeeld, dat wordt veroorzaakt door een infectie, meestal door
bacteriën of hun producten (toxinen). Als bacteriën uit
een ontstekingsgebied (bijvoorbeeld het nierbekken, de long of een
(snij)wond) in de bloedbaan terecht komen treedt een heftige ontstekingsreactie
in het hele lichaam op.
Belangrijke
gevolgen van die ontstekingsreactie zijn onder meer bloeddrukdaling,
koorts snelle hartslag enzovoort. Centraal staat ook een vermindering
van de doorbloeding van de organen waardoor de toevoer en opname
van zuurstof in het gedrang komt. De organen kunnen daardoor beschadigd
worden. Als het meerdere organen betreft spreekt men van multi-orgaan
falen (ook wel bekend onder de afkorting MOF, of beter MODS (multiple
organ dysfunction syndrome)). Soms is de beschadiging van tijdelijke
aard, vooral als er tijdig wordt ingegrepen en de toevoer van zuurstof
snel wordt hersteld. Helaas kan de orgaanbeschadiging ook definitief
worden en dat kan dan uiteindelijk leiden tot de dood.
Bloedvergiftiging
kan op alle leeftijden voorkomen maar, zoals dat geldt voor vele
ziekten, zijn hele jonge kinderen en oudere mensen en patiënten
met een verminderde afweer extra kwetsbaar. Een bekend voorbeeld
van bloedvergiftiging is de meningococcensepsis (bloedvergiftiging
door de bacterie die ook hersenvliesontsteking (meningitis) veroorzaakt).
Zoals bekend sterven soms hele jonge kinderen (eveneens oudere mensen)
aan deze ziekte.
Oorzaken
Bloedvergiftiging wordt veroorzaakt door een infectie, meestal door
bacteriën of hun producten (toxinen).
Symptomen/kenmerken
De symptomen van een bloedvergiftiging zijn:
- Hoge
koorts
-
Snelle hartslag
-
Snelle ademhaling
-
Koude rillingen
-
Lage bloeddruk
-
Verwardheid
-
Verminderde urineproductie
-
Soms snel uitbreidende bloedingen in de huid
Risicogroepen
Bepaalde groepen zijn extra kwetsbaar voor bloedvergiftiging, namelijk:
- Kankerpatiënten
met name die met chemotherapie zijn behandeld
-
Ouderen, omdat die vaak een minder goed werkend afweersysteem
hebben
-
Kinderen onder de 4 jaar
-
Patiënten die net een operatie hebben gehad
Diagnostiek
De diagnostiek vindt plaats aan de hand van een bloedonderzoek.
Behandeling
De patiënt moet zo snel mogelijk worden behandeld. Die behandeling
dient in veel gevallen plaats te vinden op een intensive care afdeling
en bestaat altijd uit meerdere componenten. Toediening van antibiotica,
om de bacteriën te doden; toediening van grote hoeveelheden
vocht om de doorbloeding van de organen op peil te houden; toediening
van sterk werkende medicamenten die de bloedcirculatie verbeteren.
Soms is een operatie nodig om de ontstekingsbron uit het lichaam
te verwijderen. Niet zelden moet een patiënt ook kunstmatig
te worden beademd omdat de longen zijn aangedaan en/of de ademhalingskracht
van patiënt onvoldoende is. De sterfte ten gevolge van een
bloedvergiftiging is in de landen met een moderne gezondheidszorg,
inclusief goede intensive care voorzieningen, ongeveer 30 tot 40%.
Streptococcus
Deze bacterie is gram-positief en de behandeling
dient hierop aangepast te worden door locale therapie met:
- Fucadine zalf
- Furacine zalf
Bij hemolytische streptococcen groep A, C of G ook een behandeling
met systematische antibiotica, bij voorkeur Penicilline starten.
Staphylococcus
aureus
Deze
bacterie is gram-positief en de behandeling dient hierop aangepast
te worden door locale therapie met:
- Fucadine zalf
- Furacine zalf
Pseudomonas
aeruginosa
De pseudomonas aeruginosa is herkenbaar aan de geur en groene kleur.
Deze bacterie is gram-negatief en behandeling dient hierop aangepast
te worden door locale therapie met:
Behoudens
de besmetting met hemolytische streptococcen geen antibiotica bij
brandwondenbehandeling.
Top
|