Het Münchhausen - Syndroom
Inleiding
Het
syndroom van Münchhausen dankt zijn naam niet aan de ontdekker
van dit ziektebeeld, maar aan een Duitse legerofficier uit de achttiende
eeuw. Karl Friedrich Hieronymus, Freiher (ook wel baron) van Münchhausen
(1720-1797) werd beroemd en berucht om de ongelofelijke verhalen
die hij vertelde over zijn avonturen als soldaat, jager en atleet.
Het
Münchhausen-syndroom is een psychiatrisch syndroom waarbij
de cliënt zich herhaaldelijk presenteert bij medische hulpverleners
met gefingeerde klachten of zelf toegebrachte verwondingen, om daardoor
zorg en aandacht te krijgen. De aandoening wordt ook wel nagebootste
stoornis genoemd.
Voorbeelden
zijn:
- Ziekte
voorwende: bloed of eiwit aan een urinemonster toevoegen, een
epileptische aanval spelen
-
Ziekte overdrijven: een wond zo behandelen dat deze niet geneest
-
Ziekte induceren: bacteriën injecteren, zodat een hevige
infectie ontstaat
Het
doel is om de cliëntenrol te krijgen en daardoor aandacht,
zorg en verdraagzaamheid te krijgen; dit in tegenstelling tot het
zogeheten ‘malingering’ waar het om externe winst (uitkering,
narcotica) gaat.
Een
onderscheid met hysterie of een somatoforme stoornis is dat de hulpverlener
bewust wordt misleid; een onderscheid met hypochondrie is dat er
geen ziekteverschijnselen zijn. Deze worden op door de cliënt
gefingeerd.
Het
Münchhausen-syndroom in relatie tot zelfbeschadiging
Het
Münchhausen-syndroom of een andere nagebootste stoornis dient
niet verward te worden met zelfbeschadiging. Kleinschalig wetenschappelijk
onderzoek liet wel een relatie zien tussen zelfbeschadiging, Münchhausen
en vergelijkbare syndromen. Bij medisch personeel dat niet goed
is voorgelicht ontstaat er veel verwarring omtrent deze beelden.
De
verwondingen die personen zichzelf toebrengen bij Münchhausen
hebben tot uiteindelijk doel opname in een algemeen ziekenhuis.
Sommige cliënten die zichzelf beschadigen verlangen soms ook
wel naar een opname maar dan wordt het meestal een psychiatrische
afdeling. Cliënten met Münchhausen daarentegen vermijden
psychiatrische hulp.
Oorzaken
De
oorzaak is waarschijnlijk psychiatrisch; een persoonlijkheidsstoornis
en/of antisociaal gedrag. Vaak is er een ongelukkige kindertijd
(misbruik, verwaarlozing) en een goede ervaring met medische zorg
in het verleden.
Symptomen/kenmerken
De
symptomen/kenmerken van het Münchhausen-syndroom zijn:
- Voorwenden
van een acute ziekte die opname noodzakelijk maakt
-
Cliënt is familiair/bekend met medische terminologie en ziektebeelden
-
Agressief gedrag ten opzichte van ziekenhuis personeel als deze
vermoeden dat er iets niet klopt
-
Geen duidelijke externe reden voor het zoeken van medische hulp
-
Verlaat tegen medisch advies het ziekenhuis
De
bewuste misleiding die hier gebruikt wordt geeft vaak enorm veel
onderzoeken, opnames en zelfs operaties die niet nodig zijn. Sinds
1951 zijn er diverse publicaties geweest met voorbeelden van klachten
die patiënten voorwenden: pijn in het buikgebied, insulten,
nierstenen, rugpijn, astma, mentale stoornissen, koorts, bloed in
de urine, ophoesten van bloed en vele andere ziekten. De cliënt
stemt snel toe in operaties en pijnlijke onderzoeken; vaak is er
ook sprake van medicatiemisbruik.
Personen
met dit syndroom worden opgenomen met een schijnbaar acute ziekte
met een plausibel, dramatisch verhaal erbij. Meestal is dit grotendeels
bedacht. De patiënt heeft vaak al veel andere ziekenhuizen
en eerste hulp afdelingen bezocht. Bijna altijd verlaat de patiënt
tegen doktersadvies in het ziekenhuis na hevige ruzies met artsen
en verpleging.
Voorkomen
Het
syndroom van Munchhausen is zeer zeldzaam. In een overzicht uit
1967 bleek dat de man: vrouw ratio 3:1 is. De leeftijdsrange was
19-62 jaar met een gemiddelde leeftijd van 39 jaar.
Diagnostiek
Er bestaan geen officiële meetinstrumenten die dit
syndroom kunnen vaststellen.
Behandeling
Het
syndroom kan worden behandeld met zeer intensieve counseling en
langdurige opname in een psychiatrische instelling. Meestal gebeurt
dit niet.
Een
syndroom met een soortgelijke naam maar een andere achtergrond is
het Münchhausen by proxy syndroom. Dit is een vorm van kindermishandeling
waarin een volwassene, meestal de moeder, een kind gebruikt om ziekte
in voor te wenden. Vaak is er een moeizame relatie met de andere
ouder; die wendt zich af van het zieke kind, terwijl de ouder die
ziekte brengt, de heldenrol op zich neemt en voor het kind zorgt.
De verzorger heeft vaak veel medische kennis/ervaring, is erg kalm
en stemt in met zware, pijnlijke procedures. De diagnostiek is vaak
erg moeilijk, de behandeling is complex en langdurig. Het feit dat
de persoon zich realiseert dat er iets mis is, is de eerste stap.
De
theorie achter dit syndroom is dat het hebben van een ziek, hulpbehoevend
kind, de verzorger aandacht, waardering en verzorging geeft.
Top
|