Bezoek EHBO/SEH
Inleiding
Bij zelfbeschadiging heb je soms medische behandeling nodig.
Dit kan zijn omdat de snijwond wijkt en gehecht moet worden, omdat
je een brandwond hebt met bijvoorbeeld een blaar die groter is dan
je handpalm of bij een vergiftiging/overdosis van middelen.
De
eerste hulp afdeling van een algemeen ziekenhuis, ook wel de Spoed
Eisende Hulp afdeling genoemd, afgekort SEH, is een van de meest
hectische afdelingen van een algemeen ziekenhuis. Het contact dat
patiënten daar met hulpverleners hebben is doorgaans van kortdurende
aard. Als patiënt kun je snel overspoeld en overprikkeld raken
door een hectische omgeving vooral cliënten met psychische
problemen die toch al in veel gevallen kwetsbaar zijn. Een patiënt
kan in korte tijd met diverse mensen te maken krijgen, zoals:
- Portier/bewaking
-
Triage-verpleegkundige
-
Leerling verpleegkundigen
-
Verpleegkundigen
-
Nurse-practitioner, dit is een verpleegkundige die bepaalde medische
handelingen mag verrichten zoals co-assistenten
-
Co-assistenten
-
Poortarts/SEH arts
- Huisarts
in opleiding (HAIO’s)
-
Assistent in opleiding (AIO’s)
-
Assistent-geneeskundige in opleiding tot medisch specialist (AGIO’s),
bijvoorbeeld: een chirurg in opleiding, een kinderarts in opleiding,
een longarts in opleiding enzovoort
-
Assistent-geneeskundige niet in opleiding tot medisch specialist
(AGNIO’s)
Voordat
je naar de SEH gaat
- Wanneer
je een hulpverlener uit de GGZ (geestelijke gezondheidszorg) hebt
of een vrijgevestigde, probeer hem/haar te bellen of te e-mailen.
Probeer uit te zoeken hoe hulpverleners van de SEH hem/haar kunnen
bereiken in geval hulpverleners van de SEH jouw GGZ hulpverlener
willen consulteren. De wetenschap dat je hulpverlener beschikbaar
is, kan waarschijnlijk bijdragen tot een betere behandeling. Deze
moet echter niet afhankelijk zijn van de beschikbaarheid van je
GGZ hulpverlener
- Vul
de checklist in voor de SEH en neem deze mee, deze is te downloaden
op de website van de Landelijke Stichting Zelfbeschadiging, of
neem anders een eigen gemaakte crisiskaart mee. In een checklist
of crisiskaart staan de meest relevante dingen en dat kan de zaken
versnellen
- Bel
een vriend(in) of een ander veilig persoon die beschikbaar is
en die met je mee wilt gaan. Een vriend(in) kan jou morele steun
verschaffen wanneer het nodig is. Een vriend(in) kan soms ook
de zaken versnellen. Het ziekenhuis kan een beroep doen op je
vriend(in) om mee te gaan als je overdragen wordt aan een andere
behandelaar of als het niet verantwoord is dat je alleen naar
huis gaat
- Besluit
thuis of je een verklaring wilt geven aan de hulpverleners van
de SEH over de toedracht van de wond. Het is soms mogelijk een
behandeling te krijgen zonder deze verklaring maar soms heb je
die keuze niet
- Zoek
een veilig voorwerp dat je mee kunt nemen om jou te helpen herinneren
aan het feit dat er mensen zijn die om je geven. Het meenemen
van een boek kan ook zinvol zijn vooral wanneer je lang moet wachten
in de wachtkamer
- Neem
je verzekeringspasje mee en eventueel het ponskaartje van het
ziekenhuis waar je naar toe gaat
Wanneer
je aankomt op de SEH
Wanneer je met een ambulance wordt binnengebracht, word je onmiddellijk
naar de behandelkamer gebracht.
Wanneer
je te voet naar de SEH gaat, moet je je eerst melden bij de receptie.
Dit kan per SEH verschillen. Je kunt aan de receptie of direct aan
de triage-verpleegkundige je checklist of je eigen gemaakte crisiskaart
geven. Er zullen algemene vragen aan je worden gesteld zoals wat
de reden is van je komst naar de SEH. Er zal je gevraagd worden
om te gaan zitten in de wachtkamer tot de komst van de triage-verpleegkundige.
Wanneer de wachtkamer heel erg vol is en je dreigt overprikkeld
te raken vraag dan aan de receptie of je ergens anders kunt wachten
waar het wat rustiger is.
Triage
betekent sorteren, een triage-verpleegkundige maakt een inschatting
van welke patiënten in de wachtkamer acuut hulp nodig hebben
en welke nog kunnen wachten. Een triage-verpleegkundige zal wat
specifieke vragen stellen over het letsel en je pols, je bloeddruk,
je temperatuur opmeten, vragen of je iets gegeten en gedronken hebt
en doorvragen over je medische voorgeschiedenis. Hij/zij zal ook
een kort onderzoek doen naar het letsel.
In
veel gevallen ga je weer terug naar de plek waar je al aan het wachten
was tot er een behandelkamer vrij is, maar soms kun je meteen naar
een behandelkamer. Het komt voor dat je lang moet wachten, wat oneerlijk
kan lijken, maar patiënten die per ambulance binnengebracht
worden en kinderen worden eerst geholpen. Uiteindelijk zal je opgeroepen
worden om mee te gaan naar de behandelkamer.
De
behandelomgeving
De behandelkamer is doorgaans een middelgrote ruimte waarin een
bed staat. Het licht in de behandelkamer is waarschijnlijk erg helder.
Er zal je gevraagd worden om de kleding te verwijderen van de plek
die behandeld moet worden. Afhankelijk van de plek waar de wond
zit, kan je ook gevraagd worden om op het bed te gaan liggen of
op een stoel te gaan zitten. Het liggen op het bed kan voor sommige
cliënten die zich zelf beschadigen triggeren en herbelevingen
oproepen. Breng zowel de verpleegkundige als de arts die je uiteindelijk
zal behandelen hiervan op de hoogte.
Een
verpleegkundige zal langs komen en meer vragen stellen en de wond
gedetailleerder onderzoeken. De verpleegkundige zal de SEH arts
vragen om bij je langs te komen. De SEH arts onderzoekt je wond
opnieuw en in overleg met zijn/haar baas, ook wel achterwacht genoemd,
zal de SEH arts de wond zelf behandelen. In sommige gevallen consulteert
de SEH arts een andere arts, doorgaans een arts-assistent (plastische)chirurgie
ook wel een (plastische)chirurg in opleiding. Dit hele proces kan
veel tijd in beslag nemen. Het lange wachten kan een aanslag doen
op je zenuwen en ervoor zorgen dat je om iemand gaat vragen. Dit
kan de dingen moeilijker maken. Wanneer je van het wachten ondersteboven
dreigt te raken, kan diep ademhalen, het gronden met de vloer of
het doen van oefeningen je helpen om rustiger te worden. Focus jezelf
ook op een veilig object.
De
persoon die je wond behandeld zal je waarschijnlijk vragen stellen
over het letsel, zoals: waarom deed je het, was het een suïcidepoging
of wat ging eraan vooraf. Probeer bij het antwoorden zo duidelijk
mogelijk te zijn, hoe duidelijker jij bent hoe beter ze je kunnen
begrijpen en hoe efficiënter de hulp die je nodig hebt.
Helaas
komt het voor dat sommige hulpverleners op de eerste hulp afdeling
slecht geïnformeerd zijn over zelfbeschadiging. Dit kan zich
uiten door je grof te behandelen, (hechten zonder verdoving, het
ruw schoonmaken van de wonden, het plaatsen van ruwe opmerkingen),
dan is het oké om te verzoeken om een andere hulpverlener.
In een dergelijke situatie is het handig om een vriend(in) bij je
te hebben. Het is ook handig om een standaard zin in je hoofd te
hebben als repliek tegenover de hulpverlener die jou grof behandelt.
Een voorbeeld: “Ja, ik heb mijzelf beschadigd, en ik realiseer
mij dat het geen effectieve methode is maar op dit moment is dit
het enige wat ik kan doen. Ik probeer andere methodes te zoeken.”
Nadat
je wond is behandeld en verbonden, krijg je instructies mee en kun
je naar huis. Je kunt ook gevraagd worden om een gesprek te hebben
met een hulpverlener van de crisisdienst van een GGZ instelling
of met een hulpverlener van de afdeling psychiatrie van het ziekenhuis
waar je je bevindt. Dit gesprek wordt ook wel de psychische evaluatie
genoemd. Wanneer je voelt dat je naast de medische behandeling ook
psychische behandeling nodig hebt, kun je dit uitleggen. Sommige
ziekenhuizen hebben een beleid ten aanzien van psychische problemen
waar ze zich aan dienen te houden.
Vervolg
behandeling of doorverwijzing
Soms komt het voor dat je voor nabehandeling moet terugkomen. Een
vervolgbehandeling kan inhouden dat je bijvoorbeeld terug moet komen
op de polikliniek (plastische)chirurgie voor wondcontrole, een directe
opname nodig is om pees- en/of spierletsels operatief te herstellen
of dat je doorverwezen wordt naar bijvoorbeeld het brandwondencentrum.
Een doorverwijzing naar het brandwondencentrum vindt soms plaats
omdat de deskundigheid in het algemeen ziekenhuis op het gebied
van brandwonden niet aanwezig is of omdat de brandwonden zo uitgebreid
zijn dat dit een specialistische behandeling vereist die het algemeen
ziekenhuis niet kan bieden.
Mochten
jouw wonden door de zelfbeschadiging van dien aard zijn en daarnaast
ook nog een chronisch karakter hebben, dan is het wenselijk om een
vaste (plastische)chirurg te hebben die jouw psychische achtergrond
kent.
De
psychische evaluatie
Na de medische behandeling kun je misschien meegenomen worden naar
een rustige ruimte waar je wacht op de crisisdienst van een GGZ
instelling of op een hulpverlener van de afdeling psychiatrie van
het behandelend ziekenhuis. De verpleegkundige van de SEH zal je
begeleiden. Ook kan het voorkomen dat je in de behandelkamer wacht
waar je net de wondbehandeling hebt gehad. De psychische evaluatie
zal gestart worden met wat men noemt een psychiatrisch onderzoek.
Het zijn simpele vragen, zoals: “Welke dag is het?, Weet
je waar je bent?, Hoor je stemmen?, Zie je dingen die wij niet zien
enzovoort?” Daarna zal de hulpverlener van de crisisdienst
of van de afdeling psychiatrie van het ziekenhuis, vragen waarom
je jezelf beschadigd hebt, wat eraan vooraf ging, wat je voelde
en misschien hoe je er anders mee om kunt gaan.
Er
zal je ook gevraagd worden naar de mate van je suïcidaliteit
zo die aanwezig is. Het is belangrijk om deze vraag eerlijk te beantwoorden.
De psychische evaluatie is geen strijd om buiten het ziekenhuis
te blijven. Het is bedoeld om na te gaan welke behandeling het beste
is. Het is oké om je boos en angstig te voelen, maar het
ventileren van deze boosheid naar de persoon die de psychische evaluatie
doet, zal de psychische evaluatie alleen maar vertragen.
Wanneer
het veilig voelt om naar huis te gaan kun je overwegen om thuis
een crisisplan te maken, voor het geval zich een nieuwe (zelfbeschadigings)crisis
voordoet. Het is belangrijk dat je deze in geval van nood altijd
bij de hand hebt.
Wanneer
je erg in de war bent of suïcidaal zal je een korte opname
worden voorgesteld. Deze opname kan plaatsvinden op een crisiscentrum
of op de opname afdeling van een psychiatrisch ziekenhuis. Je kunt
gedwongen opgenomen worden wanneer mensen uit je omgeving bang zijn
dat je jezelf of anderen iets aan zult doen. Deze mensen vinden
dat je je moet laten opnemen in een psychiatrisch ziekenhuis ook
al ben je daartoe niet bereid.
Wanneer
je wordt opgenomen gebeurd dat vaak door een dienstdoende psychiater
in opleiding en een psychiatrisch verpleegkundige. De dienstdoende
psychiater in opleiding zal je lichamelijk onderzoeken en als je
wordt opgenomen op de opname afdeling van een psychiatrisch ziekenhuis
zal er bloed worden afgenomen voor onderzoek. Gedurende de opname
zal er in samenspraak met jou een behandelplan worden opgesteld.
Bejeging
De bejegening van cliënten die zichzelf beschadigen is een
gevoelig punt voor zowel hulpverleners die werkzaam zijn in de GGZ
als voor hulpverleners in de algemene gezondheidszorg, in dit geval
hulpverleners van de SEH. Dit heeft te maken met de onmachtgevoelens
die zelfbeschadiging bij hulpverleners kan oproepen. Vanuit die
onmacht kunnen hulpverleners angstig reageren of/en niet weten hoe
ze ermee om moeten gaan. Dit kan tot gevolg hebben dat hulpverleners
(on)bewust de cliënt (opnieuw) beschadigen en dit kan weer
tot nieuwe zelfbeschadiging leiden.
Het
gebeurde in het verleden maar al te vaak en helaas soms nog, dat
cliënten die zichzelf beschadigen beschimpt, beschuldigd, verwaarloosd
en uitgescholden werden/worden.
Mogelijke
oorzaken voor het dit gedrag bij hulpverleners zijn onder andere:
- Er
werd/wordt tijdens de opleiding weinig aandacht besteed aan zelfbeschadiging
-
Er was/is geen ruimte voor ondersteuning of gelegenheid tot het
verkennen van de achtergrond van de problematiek van zelfbeschadiging.
Immers deze verkenning is een voorwaarde voor betere communicatie
en begrip. Training en informatie over zelfbeschadiging is daartoe
een goed middel
-
Het ondersteunen van het team of individuele hulpverleners was/is
niet altijd mogelijk maar wel van groot belang.
Emancipatie
van cliënten die zichzelf beschadigen en de invoering van de
checklist voor de SEH of een eigen gemaakte crisiskaart hebben er
toe bijgedragen dat de bejegening en opvang aanzienlijk verbeterd
is, maar er zullen altijd wel verbeterpunten blijven bestaan.
Suggesties
voor SEH hulpverleners
Dat
zelfbeschadiging schokkend kan zijn voor hulpverleners en omstanders
zal eenieder wel duidelijk zijn. Omdat hulpverleners over het algemeen
geen raad weten met en afgeschrikt worden door zelfbeschadiging
of het verschijnsel afkeuren, komt het weleens dat zelftoegebrachte
verwondingen niet behandeld worden. Er wordt zelfs (weleens) misbruik
gemaakt van het verschijnsel door cliënten voor de keuze te
stellen gedwongen psychiatrische interventies te ondergaan in ruil
voor de behandeling van de wonden. Dat dit verwerpelijk is hoeft
geen betoog. Zowel hulverleners als cliënten moeten doordrongen
zijn van infectiegevaar vooral bij ernstige open verwondingen.
- Het
spreekt vanzelf dat ongeacht de persoonlijke mening en emoties
omtrent het verschijnsel zelfverwonding van de betrokken hulpverleners,
zij de verplichting hebben tot behandeling van de verwondingen
en pijnbestrijding zoals dat in de algemene gezondheidszorg gebruikelijk
is
-
Er is geen enkel excuus voor het onthouden van behandeling en
het is in geen enkel opzicht therapeutisch verantwoord. Zie ook
de Wet op de beroepen individuele gezondheidszorg (Wet BIG)
-
Tegenover de cliënt is het altijd beter deze emoties en reserves
op een fatsoenlijke manier kenbaar te maken
-
Het geven van niet ter zake doende onprofessioneel commentaar
kan de cliënt alleen maar nog meer schaden en deze versterken
in zijn schuldgevoel, gebrek aan eigenwaarde en de angst over
het controleverlies, de verminking of de drang tot zelfbeschadiging/zelfvernietiging.
Het kan alleen maar leiden tot nog meer stress en/of zelfbeschadiging
-
Voor persoonlijke gevoelens en emoties van onbegrip, onmacht,
boosheid enzovoort kunnen hulpverleners terecht bij hun begeleiders
en opleiders. Het gebrek aan kennis over het psychiatrisch ziektebeeld
kan ten allen tijde ingehaald worden, daar er professionele literatuur
aanwezig is
-
Een goede bron van kennis over het ziektebeeld is de cliënt
zelf die duidelijkheid kan verschaffen over het hoe en waarom
van de zelfbeschadiging. Zoniet dan hoort het tot de taken van
de hulpverleners en de behandelaars om de cliënt te helpen
om inzicht hieromtrent te op te doen en zodoende helpen de zelfbeschadiging
te voorkomen danwel misschien volledig uit te schakelen
- Het
werken aan de oorzaken en het voorkomen van de zelfbeschadiging
moet altijd voorop staan. De motieven voor de zelfbeschadiging
horen de aansluitpunten voor de psychiatrische of psychotherapeutische
behandeling te zijn
Suggesties
voor cliënten die zichzelf beschadigen
Doen
- Leg
zo duidelijk mogelijk uit wat er is gebeurd
-
Vraag aan de hulpverlener van de SEH om een zorgvuldige behandeling
wanneer deze onnodig ruw is
-
Vraag om een ander persoon wanneer de hulpverlener je vernedert,
beledigd of de basiszorg, zoals lokale verdoving voor het hechten
weigert
-
Stel vragen wanneer je niet begrijpt wat men gaat doen
-
Bereid je voor om jezelf veilig te voelen
-
Zorg dat je een zin in je hoofd hebt die je kan helpen om te ‘aarden’,
bijvoorbeeld: Ik ben (jouw eigen naam), ik ben in het ziekenhuis,
ik verzorg mijn lichaam, ik ben veilig
-
Breng de lijst mee waar je medicijngebruik op staat (inclusief
de checklist voor de SEH of een eigen gemaakte crisiskaart)
-
Laat de spullen thuis waarmee je jezelf beschadigd
-
Tot slot, neem zoveel mogelijk een actieve houding aan in plaats
van een passieve. Wanneer je je actief opstelt, dan heb je (meer)
controle over de situatie en geeft deze houding je ook meer kracht.
Dit kan op een non-verbale manier door rechtop te lopen wanneer
je de SEH binnentreedt. Wanneer je ineengedoken de SEH binnenkomt
maakt dit je al kwetsbaar
Niet
doen
- Beschadig
je hoe dan ook niet meer wanneer je op de SEH bent. Het verergerd
de situatie en het is het niet waard al zou je je maar voor een
paar seconden opgelucht voelen
-
Behandel hulpverleners van de SEH niet onbeleefd al behandel ze
jou wel zo
-
Laat geen informatie achterwege over de uitgebreidheid van de
wond omdat dit invloed heeft op een gepaste behandeling
Wanneer
je slecht behandeld bent op de SEH
Naar een SEH gaan voor behandeling kan beangstigend zijn maar wanneer
je goed voorbereid bent kan dat een gunstige invloed hebben op de
behandeling. Soms komt het helaas voor dat je grof bejegend wordt,
pijn gedaan wordt of wordt er sarcastisch gedaan door de hulpverleners
van de SEH. Wanneer dit gebeurt noteer dan de namen van de hulpverleners
en vraag om andere hulpverleners. Als je weer in rustiger vaarwaters
zit kun je een formele klacht indienen bij de klachtencommissie
van het ziekenhuis.
Top
|